Badania rynku mowia, ze o kupnie produktu nie zawsze decyduje konkurencyjna cena, a czesto wyglad przedmiotu – jego design. Wybieramy przedmiot ladniejszy, wygodniejszy, wykonany z materialu, ktory gwarantuje trwalosc, nawet jesli kosztuje wiecej.
Zyczenia i potrzeby klientow znajduja sie w centrum zainteresowania firm produkujacych przedmioty towarzyszace nam w zyciu – bez wzgledu na to czy jest to pioro wieczne, solniczka, marynarka, krawat czy kanapa.
Nad designem pracuja cale armie plastykow, grafikow, malarzy i architektow. I co ciekawe, wlasnie architekci okazuja sie najzdolniejszymi i najbardziej kreatywnymi designerami.
Mediolan i Rzym od lat naleza do waznych centrow mody na swiecie. A moda to nie tylko styl obuwia i ubrania, to takze sylwetki samochodow, komputerow, mebli, to estetyka gadzetow stolowych, biurowych, czy toaletowych. We wszystkich tych dziedzinach kreowania stylistyki wazne miejsce zajmuja wloscy projektanci – proponowane przez nich formy zachwycaja prostota i pieknem, a jednoczesnie nowatorskimi rozwiazaniami technologicznymi i oryginalna forma.
Antonio Citterio ukonczyl architekture na Politechnice w Mediolanie i choc ma w dorobku projekty budynkow, to jest jednym z czolowych designerow. Projektowal wlasciwie wszystko, zaczynajac od klamki do drzwi, poprzez meble i lampy, a konczac na urzadzeniach kapielowych. Umywalki Citterio to znak rozpoznawalny w calym swiecie – ich linia jest kwintesencja perfekcji i elegancji wloskiego wzornictwa. Studio Antonio Citterio and Partners wspolpracuje z wiodacymi producentami mebli i przedmiotow uzytkowych. Citterio wykonal wiele projektow miedzy innymi dla Ansorg, Flos, Inda, Pozzi e Ginori, iittala, Kartell i Vitra, projektuje tez wnetrza i pokazy dla Valentino, Emanuel Ungaro, Cerruti. Jego prace wystawiane sa w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Nowym Jorku, w Centrum Pompidou w Paryzu oraz Muzeum Architektury i Designu.
Fabryka wloskiego producenta Alberto Alessiego – nazywana laboratorium doswiadczalnych sztuk stosowanych – swoje przedsiewziecia realizuje przy pomocy najslynniejszych projektantow. Przedmioty produkowane w fabryce Alessiego, znane z awangardowej stylistyki, wspoltworzylo ponad dwustu projektantow, wsrod ktorych nie zabraklo takich slaw jak Alessandro Mendini, Achilles Castiglioni, Stefano Giovannoni czy Massimo Morozzi.
Z wloska firma Valli&Valli od lat z wielkimi sukcesami wspolpracuje Caludio Bellini. Jego studio projektowe Atelier Bellini specjalizujace sie we wzornictwie przemyslowym, a zwlaszcza w wykorzystaniu mozliwosci nowych technologii.
Wybitny wloski tworca – takze architekt – Alessandro Mendini, do pracy w swoim mediolanskim Atelie, ktore stworzyl wspolnie z bratem Francesco, zaprosil grupe 25 architektow, designerow i grafikow. Mendini jest autorem wielu obiektow architektonicznych, miedzy innymi stacji metra w Neapolu czy kasyna Szwajcarii, co nie przeszkadza mu w projektowaniu drobnych form codziennego uzytku. Z jego Atelie wychodza przedmioty zaprojektowane do produkcji przemyslowej dla firm Alessi, Swatch, Olivari, Venini i Swarovski.

Nowoczesna lazienka powinna byc zaprojektowana przez znanego styliste, gdyz przestaje byc miejscem, gdzie myjemy zeby i bierzemy kapiel lub prysznic. Lazienka w zyciu wspolczesnego homo sapiens nabiera szczegolnego znaczenia – ma byc nie tylko funkcjonalna, ale powinna miec atmosfere komfortu. Pokoje kapielowe maja sluzyc do odpoczynku i relaksu. Producenci akcesoriow toaletowych proponuja nowe rozwiazania, ktore pozwalaja nawet w niewielkiej lazience stworzyc wrazenie pokoju, a niekiedy wrecz salonu kapielowego. Designerzy powiekszaja pomieszczenia lazienkowe poprzez stosowanie efektow swietlnych i coraz popularniejsze ostatnio rozwiazania podwieszania urzadzen sanitarnych. Spotykamy nawet projekty podwieszanych wanien.
W czym tkwi tajemnica urody wloskich lazienek? Byc moze w tradycji? Wszak najstarsze laznie zawdzieczamy starozytnym Rzymianom. Termy odkryte w Pompejach wykladane byly piekna, zdobiona ceramika i sluzyly nie tylko utrzymywaniu higieny, ale byly miejscem spotkan towarzyskich i wypoczynku.
Z katalogow prezentujacych meble do sypialni i salonow czy biur dowiadujemy sie, ze oto nawet z biologicznego, a wiec zdrowotnego punktu widzenia, lozko, fotel, lampa winny miec okreslona forme, projektantom wiec w sukurs przybywaja ortopedzi i okulisci.
Wspolczesne wzornictwo to nie tylko praca nad piekna i uzyteczna forma. Znany wloski architekt Mario Cucinella zalozyciel firmy Mario Cucinella Architects, wspolpracuje z architektami, projektantami i inzynierami najwyzszej klasy. Dzialalnosc firmy obejmuje bardzo szeroki zakres – od projektowania przestrzeni miejskich, poprzez projektowanie budynkow, do projektowania konkretnych przedmiotow codziennego uzytku. Wielka uwage w swoich projektach poswieca ochronie srodowiska, oszczednosci zuzycia energii a takze kwestiom spolecznym. Prace Mario Cucinella sa cenione na calym swiecie i byly wielokrotnie nagradzane. Oddzialywanie swiatla na przedmiot i przestrzen, w ktorej ten przedmiot ma znalezc swoje miejsce, poddawane jest naukowym i analizom, a efektem tych badan sa innowacyjne rozwiazania, ktore tworza nowoczesna stylistyke wnetrz.
Kreowany przez Ciucinella kierunek we wzornictwie zwany jest minimalizmem. W jego projektach wazna role odgrywa dbalosc o oszczedna forme – kazdy element projektowanego przedmiotu ma precyzyjnie wyznaczona funkcje. Sa to zestawienia najprostszych geometrycznych form, tak aby wnetrze bylo jak najbardziej ergonomicznie, stwarzajac jednoczesnie wrazenie przestrzeni i prostej elegancji. Okazuje sie, ze ten trend, ktory sluzy estetyce dnia codziennego, sluzy tez ekologii, czego najlepszym dowodem jest nagroda przyznana Mario Cucinella przez Swiatowy Kongres Energii Odnawialnej.

Szklo jest najstarszym tworzywem sztucznym swiata – technike wytapiania go w kadziach wynalezli Egipcjanie ponad piec i pol tysiaca lat temu. Szklane przedmioty towarzysza nam w zyciu codziennym, spelniajac nie tylko funkcje uzytkowe, gdyz juz starozytni artysci-rzemieslnicy wyczarowywali z niego piekne flakony, wazony, kielichy, wazy. W Cesarstwie Rzymskim wyroby ze szkla byly przedmiotami zbytku, na ktore mogli sobie pozwolic tylko bogaci obywatele.

Szklo to stopiony w temperaturze 1500 °C piasek kwarcowy z dobranymi w odpowiednich proporcjach dodatkami, takimi jak weglan sodowy i wapniowy, tlenki boru i olowiu. Rozgrzana masa poddawana jest procesowi szybkiego ochlodzenia, jednak przedmioty musza byc uformowane przed jej calkowitym zakrzepnieciem. Produkcja szkla w Europie przezyla prawdziwy rozkwit w XVII wieku. We Wloszech powstaja slynne lustra weneckie; w Czechach opracowano technologie produkcji szkla, ktore mozna bylo szlifowac; w Anglii sukcesem okazalo sie wlaczenie do produkcji szkla olowiu. W drugiej polowie XVIII wieku zaslynela w swiecie Gusiewska Fabryka Krysztalu w Rosji, ktora produkowala wyjatkowej urody kolorowe karafki w ksztalcie kogutow i kwiatow. Jednak dopiero wprowadzenie w XIX wieku przez Niemcow pieca wannowego pozwolilo na wytwarzanie najwyzszej jakosci krysztalu, poddajacego sie znakomicie rznieciu i szlifowaniu, ktory pozwalal artystom finezyjnej sztuki szlifierskiej wyczarowywac ze szkla dziela o niezwyklej urodzie.
Szklo krysztalowe produkowane wedlug XIX-wiecznej technologii ma duza gestosc, ktora daje efekt pieknego blasku, szczegolnie, gdy w misternie rznietych powierzchniach odbijaja sie promienie sloneczne. Krysztal stosowany jest do produkcji kielichow, wazonow, mis, zyrandoli, kinkietow – szlifowane ostre krawedzie daja tym przedmiotom niepowtarzalny efekt zalamania swiatla.

Czeski jubiler, Daniel Swarovski, 110 lat temu postanowil skonstruowac maszyne do przemyslowego szlifowania krysztalow – tak precyzyjnego, by nasladowaly diamenty. Zamierzenie ambitnego Czecha powiodlo sie do tego stopnia, ze dzis najwiekszym producentem szlifowanego krysztalu na swiecie jest wlasnie firma Swarovski, zarzadzana przez piate juz pokolenie potomkow Daniela. Krysztaly Swarovskiego maja wszechstronne zastosowanie: wykorzystywane sa do produkcji lamp, zyrandoli, kinkietow, robi sie z nich bizuterie, a takze uzywa do produkcji coraz modniejszej w swiecie odziezy przyozdabianej blyszczacymi elementami. Krysztaly Swarovskiego trudno odroznic od prawdziwych diamentow. Babka krolowej Angli, Wiktoria, tak zachwycila sie diamentami Swarovskiego, ze zlecila mu zrobienie duplikatow swych krolewskich klejnotow. Mistrz Swarovski zrobil tak znakomita imitacje bizuterii krolowej Wiktorii, ze do dzis pozostaje wielka zagadka dla znawcow, jakie krolowa Elzbieta II zalozyla wlasnie klejnoty – czy na oficjalnych spotkaniach wystepuje w rodowych czy tez w ich imitacji stworzonej przez utalentowanego Czecha.
Sztuczne krysztaly maja dodatkowo te przewage nad prawdziwymi diamentami, ze sa od nich znacznie lzejsze. Wszak na sukni amerykanskiej gwiazdy, Marilyn Monroe, w ktorej zaspiewala Johnowi Fitzgeraldowi Kennedy’emu na jego urodzinowym przyjeciu, bylo naszytych ponad 10 tysiecy krysztalow – a jednak artystka nie ugiela sie pod ich ciezarem. Nie bez znaczenia tez jest cena krysztalow Swarovskiego, gdyz na prawdziwy diament moga sobie pozwolic tylko nieliczni, sztuczny natomiast dostepny jest dla kazdego.
Dzieki temu, ze krysztaly Swarovskiego sa lekkie, mozna przyozdabiac nimi nie tylko wytworne suknie, w ktorych coraz chetniej pokazuja sie damy wielkiego swiata, ale mozna tez robic z nich potezne kandelabry i zyrandole, ktore znajduja swoje miejsce w palacowych wnetrzach. Dziela firmy Krysztal Strass Swarovski oswietlaja wielkie palacowe wnetrza moskiewskiego Kremla, paryskiego Wersalu czy Metropolitan Opery w Nowym Jorku.

Trudno jest zwyklemu smiertelnikowi odroznic krysztal sztuczny od diamentu, czy krysztalu gorskiego. A o krysztale gorskim warto wiedziec, ze przypisuje sie mu niezwykle wlasciwosci, wykorzystywane nawet przez szamanow. Podobno krysztaly, dzieki niepowtarzalnemu zalamaniu swiatla, maja bardzo korzystne oddzialywanie na nasze samopoczucie, dzialaja relaksujaco, antydepresyjnie i wspieraja nasza tworcza moc. Choc te wlasciwosci przynaleza do krysztalow naturalnych, to przeciez blask krysztalu wyprodukowanego z piasku tez dziala kojaco na nasze nerwy. Gdy znajdziemy sie w czarownym sasiedztwie kandelabrow, natychmiast poddajemy sie swiatecznemu, uroczystemu nastrojowi. Swiatlo rozproszone w krysztale rozswietla ciemnosci, dodaje energii, wyzwala radosc.

Juz w starozytnosci wiedziano, ze drewno poddawane dzialaniu ciepla mozna wyginac i formowac. Jednak na wielka skale pierwszy wykorzystal plastyczne wlasciwosci drewna Michael Thonet.
Thonet rozpoczal doswiadczenia w gieciu drewna bukowego na poczatku XIX wieku. Najpierw robil meble ze sklejonych warstwami elementow drewna bukowego, ktore byly poddawane technologii wyginania na goraco. Metode te opatentowal w 1841 roku. Jednak po kilkunastu latach zaczal uzywac do produkcji mebli wylacznie drewna litego, stosujac jednoczesnie nowa metode giecia elementow za pomoca stalowych tasm. Uzyskane w ten sposob krzywizny umozliwialy tworzenie bardzo nowoczesnych form meblarskich. Meble Thoneta mialy jeszcze ten niezwykly walor, ze byly lekkie i – co ciekawe – mialy wieksza wytrzymalosc od podobnych elementow wykonywanych tradycyjnymi metodami stolarskimi. To byla prawdziwa rewolucja w sztuce konstruowania mebli. Meble z gietych elementow maja piekna, delikatna forme plastyczna.
„14” to najlepiej sprzedajace sie krzeslo swiata, to pierwszy mebel wyrabiany nowa technologia giecia drewna. Jego projekt – bardzo oszczedny w formie – powstal w 1859 roku, a produkcje na wieksza skale rozpoczeto w roku 1865. Krzeslo „14” sklada sie z okraglego wyplatanego siedzenia, czterech lekko wygietych u dolu i spietych kablakiem nog, oraz oparcia z dwoch koncentrycznie wygietych pretow. Ma prosta konstrukcje i rownie prosta forme plastyczna, jest wygodne i mocne.
W historii meblarstwa jest to pierwszy przyklad udanego mariazu funkcjonalnosci, estetyki i przemyslowej technologii. Krzeslo „14” zyskalo przydomek „kawiarnianego”, gdyz bardzo chetnie kupowali je wlasciciele kawiarni i restauracji. Produkowane do dzis, mozna spotkac nie tylko w urzedach i hotelach, ale takze w prywatnych domach.
Firma Thoneta z biegiem lat rozszerzala swoj asortyment. Zaprojektowano i rozpoczeto produkcje kolejnych wzorow meblarskich, miedzy innymi bujanego fotela na biegunach. W latach trzydziestych XX wieku wielka popularnoscia cieszyla sie lezanka do odpoczynku – zwana „maszyna relaksacyjna” – zbudowana z potrojnego stelaza wygietego w litere S, stalowych pretow obciagnietych plotnem i okraglej, obszytej skora poduszki. Kolejne udane projekty Thoneta to kanapy, roznego rodzaju stoliki, lozka, azurowe szafy, szafki zegarowe, niezwykle popularne takze po II wojnie swiatowej wieszaki, umywalnie, ktore wspolczesnie maja juz tylko walor historyczny.
Kontynuatorami dziela ojca byli synowie Michaela Thoneta – August i Karol. Niezwykla popularnosc mebli robionych technika giecia na goraco sprawila, ze bracia zaczeli zakladac w Europie – nie omijajac terenow Polski – kolejne fabryki mebli. W 1881 roku kupili w Radomsku nieruchomosc z mlynem parowym, ktory zaadaptowali do produkcji mebli. W poblizu mlyna wybudowali nowe obiekty – powstala duza fabryka, ktora w czasie II wojny swiatowej przeszla pod zarzad niemiecki. W latach 50. polaczono ja z fabryka mebli "Ksawery Wunsche i S-ka" i z zakladem FAMEG w jedno przedsiebiorstwo panstwowe.
Rowniez w koncu XIX wieku w Jasienicy – miejscowosci usytuowanej na szlaku handlowym Warszawa-Wieden – powstala fabryka mebli gietych. Poczatkowo administratorami jasienickiej fabryki byli Niemcy i Czesi. Po II wojnie swiatowej zdewastowana fabryka w Jasienicy zostaje przejeta przez panstwo. Od 1956 roku – po uprzednim przejeciu zakladow w Buczkowicach, Jaworzu i Rajczy – powstaly Bielskie Zaklady Przemyslu Drzewnego w Jasienicy.
Kolejne miejsce dzialalnosci bracia Augusta i Karola Thonet to Barwinek. Kupili te wioske polozona w okolicach Rzeszowa wraz z okazalym dworem i niemalymi polaciami lasow. Tam Karol, ekscentryk i oryginal, kazal wybudowac sobie zwierzyniec, w ktorym odbywal polowania, strzelajac do naganianych mu pod strzelbe saren i jeleni. Ale nie tylko polowaniami na bezbronna zwierzyne zajmowali sie bracia. Zbudowali we wsi parowy tartak, ktory zaopatrywany byl w drewno przez mieszkancow okolicznych wsi.

W wieku dwudziestym – wraz z rozwojem szybkich technologii w wielu dziedzinach zycia – chciano przyspieszyc takze produkcje mebli gietych. Kolejne proby dotyczyly giecia sklejki prasowanej, ktora dawala wieksze mozliwosci plastyczne, gdyz mozna ja bylo giac we wszystkich kierunkach.
Efektem tych prob byl fotel z prasowanej sklejki autorstwa Charlesa Eamesa i Eero Saarinena, za ktory w 1940 roku otrzymali nagrode ufundowana w przez Museum of Modern Art w Nowym Jorku.
Jednak technologii giecia drewna litego nie udalo sie unowoczesnic, maszyny nie mogly zastapic pracy recznej Zaczeto wiec wykorzystywac thonetowska technike giecia elementow i wzornictwo w produkcji mebli z metalu. Dzis metalowe meble giete sa codziennoscia, na przyklad w biurach, i malo kto kojarzy je z nazwiskiem Thoneta, ktory wszak byl prekursorem tej technologii
Druga polowa XX wieku przyniosla swiatu fascynacje plastykiem i wielkimi mozliwosciami, jakie dawalo to nowe tworzywo. Sprobowano – z niemalym efektem – wykorzystac mase plastyczna do produkcji mebli. Plastyk okazal sie wdziecznym tworzywem do giecia. Plastykowe meble giete spelniaja wszystkie parametry nowoczesnej masowej produkcji, choc nie wytrzymuja porownania ze swoimi protoplastami, bukowymi gietymi meblami. Sa nietrwale, nie zawsze ladne, ale maja te niewatpliwa zalete, ze ich produkcja jest szybka a cena bardzo niska.

Ponad 160 lat minelo od pierwszych prob Michaela Thoneta w gieciu bukowych palakow. Choc zmienialy sie w tym czasie mody, rodzily sie nowe style, thonetowskie meble zawsze zachwycaly elegancja i bezpretensjonalnoscia. Chetnie widzimy je w naszych domach, salach konferencyjnych, klubach, restauracjach. Wielka sztuka nigdy nie przestaje byc urzekajaca – jej walory estetyczne i funkcjonalne sa ponadczasowe, czego dowodem jest popularnosc tych mebli na calym swiecie. Polscy producenci gietych mebli, bogaci w dluga w naszym kraju tradycje ich wytwarzania, do dzis robia unikalne meble giete starymi metodami opracowanymi przez Michaela Thoneta.